Over het exlibris

Een exlibris is een merkteken waarmee een boekeneigenaar te kennen geeft dat een boek zijn eigendom is.

Toen de bezitters van boeken en bibliotheken nog vooral tot de adel behoorden, kwam de afbeelding van de heraldische familiewapens het meest voor.  Ze werden met de hand aangebracht of in de boekbanden gestempeld.  Voor iedereen was toen duidelijk wie de eigenaar van het boek was.

Toen de boekdrukkunst begon door te dringen, ontstond algauw de gewoonte bij de boekeneigenaars om op een afzonderlijk blad hun naam te laten drukken om daarmee hun boeken te merken.  Dit blad werd vooraan in het boek gekleefd, zodat het boek na ontlening terugkwam bij de rechtmatige eigenaar. De naam kreeg een sierlijk omlijsting of een illustratie die de naam, het beroep of de interesses duidelijk in beeld bracht. Naarmate boekenbezitters meer en meer tot de burgerij behouden werden de heraldische afbeeldingen vervangen door afbeeldingen die de voorkeur van de boekeneigenaar wegdroegen.

In plaats van de uitdrukking ex libris te gebruiken kan de eigenaar ook opdracht geven aan de graficus mom zijn boekenbezit uit te drukken in zijn eigen taal.

Dit is een greep uit de verschillende bezitsuitdrukkingen die op de eigendomsmerken voor boeken in de collectie voorkomen:

Boek van …, Uit de librije van …, Uit de boeken van …., Boekmerk van …, Dit boek is van …, Eigendom van …, His book …, Her book …, … bok, … könyve, Dieses Buch gehört …, Dies Buch gehört …, Bücheren von …, Aus der Bücherei von …, Ekslibris …, De la Bibliothèque de …, Bibliotheca …, Z knih …, Kniha …, из книги …, Библиотека …, Exl. …, Ex libris …

 

illustratie: Mathilde Ade (1877-1953)

Foto's: 
Nieuws Teasers: